![](https://mail.musicema.com/sites/default/files/styles/300/public/055_0.jpg?itok=OVBBYMxL)
گفتوگو با مهیار طریحی، سیاوش کامکار و مصطفی مومنیان دربارهی شیوهی سنتورنوازی معاصر
پیمودن راهِ دشوار
موسیقی ما - سیاوش کامکار، مهیار طریحی و مصطفی مومنیان هر سه سنتورنوازانی هستند که در این سالها فعالیتهای بسیاری در زمینهی برگزاری کنسرت، انتشار آلبوم و همچنین حضور در گروههای مختلف داشتهاند؛ اما آنها را میتوان نمایندگانِ شیوهی سنتورنوازی معاصر نیز دانست. شیوهای که «اردوان کامکار» آن را ابداع کرد و تقسیم ملودیهای قطعات و تقسیم آنها در دو دست و یکسانی مضرابهای چپ و راست به همراه پاساژهای سریع و در هم تنیده و ریتمها و مضرابهای پیچیده، از جمله ویژگیهای آن است. این سه نوازنده و آهنگساز، مدتی است که کنسرتهایی را نیز با همین شیوه و با قطعاتی از ساختههای خود به همراه قطعهای از ساختههای استادشان را اجرا میکنند. آنها در این کنسرتها از دو سنتور سلکوک و یک سنتور باس یعنی همان ترکیبی که خود اردوان کامکار اعتقاد دارد میتواند صدادهی مطلوبی داشته باشد، بهره میگیرد. آنها در اجراهایشان قطعات پلیفونی مینوازند که همگی دارای پیچیدگیهایی در ریتم، هارمونى و دینامیک هستند. تجربهی این اجراها نشان داده که آنها ناگزیر به مطلقگرایی نیستند و میتوانند در همان فرم و چهارچوب سنتورنوازی معاصر، بیان شخصی خودشان را هم داشته باشند. به همین بهانه با آنان به گفتوگو نشستهایم:
مهیار طریحی: تاریخچهی این تریو به اواخر سال ۸۵ و اوایل سال ۸۶ برمیگردد. از همانزمان نظر استاد بر این بود که یک کار این چنینی برای سه ساز هم رنگ داشته باشیم؛ چون همانطور که مشخص است سه نوازی روی سازهای مختلف چون تار، کمانچه و سنتور بارها اتفاق افتاده بود؛ اما همنوازی سه سنتور از لحاظ تخصصی و تنظیم کار دشوارتری است و نیاز به زمان، هماهنگی و تمرین و حتی مشقت بسیار دارد.
سیاوش کامکار: نمیخواهیم مستر کلاسی داشته باشیم که تنها در آن حرف بزنیم و هیچ نکتهی عملیای در آن مطرح نشود؛ درواقع برگزاری کنسرتها این فرصت را به هنرجو میدهد تا با ریتم و شیوهٔ سنتورنوازی معاصر به طور عینی آشنا شود.
مصطفی مومنیان: ما مسترکلاسمان به این نحو است که هر کدام توضیحاتی ارایه میدهیم و در نهایت استاد در مورد بداههنوازی صحبت میکند و در آخر به شیوهی سنتورنوازی معاصر متصل میشود.
مهیار طریحی: البته طراحی ملودیها و تنظیمها به شیوهای است که اینها فقط یک عنوان است و تمام سازها به اندازه خودشان نقش دارند. از قدما و استادان پیشکسوت چیزی که باقی مانده؛ فقط دوئت سنتور است و استادانی چون دهلوی؛ پایور؛ خانم اصلانی و آقای روشن روان در این زمینه تجربههایی داشتهاند و حالا این اولین تجربه در تریوی سنتور است. در تجربههای پیشین که دونوازی سنتور در آنان رخ داده؛ چیزی که احساس میشود فقدان سیطرهٔ صوتی باس است و استاد «اردوان» از یک سنتور باس که دامنهٔ دیگری از صدا را پوشش میدهد، استفاده کرده است. در این میان یک سنتور آلتو هم اضافه شد که چندان جواب نداد و به همان سه سنتور بسنده کردند و فکر میکنم این تریو مسدام بماند.
سیاوش کامکار: یکی از مهمترین ویژگیهای شیوهی سنتورنوازی معاصر که استاد مبدع آن است؛ دقت در کوک است. ما در سالهای زیادی که زیر نظر ایشان آموزش دیدیم؛ این مساله را فراگرفتیم. راه و روش و اصول کوک آموزشهای خیلی خاصی دارد که ایشان روی آن تاکید دارند و خیلی از آنها در کلاس و مسترکلاسها گفته میشود؛ برای همین است که کیفیت کوک در آثار ایشان و در آثاری که ما دنبال میکنیم با چیزی که قبلا در سنتور شنیده میشود، متفاوت است. ضمن اینکه استاد اردوان؛ اتفاقاتی در ساختمان ساز انجام داده تا مشکل کوک کمتر شود.
اردوان کامکار: ابتدا آزمون و خطا میکردند؛ اما بعد از مدتی به جایی رسیدیم که دیگر آزمون و خطا نبود و کار عینیت داشت.
مهیار طریحی: ما قبل از اینکه این کار را شروع کنیم، هر کداممان تجربهی آهنگسازی و تنظیم داشتیم؛ اما وقتی خواستیم در این شیوه کار کنیم؛ به این نتیجه رسیدیم که تمام اصول هارمونی و کنترپوان برای سنتورنوازی و هر چه در گذشته آموختهایم را باید فراموش و همه چیز را از اول شروع کنیم؛ چون با آن قاعده و قانون چیزی پیش نمیرفت.
اردوان کامکار: اینها اگر بخواهند سنتی بنوازند میتوانند و خیلی خوب هم میتوانند این کار را انجام دهند.
- شما مدتی است به همراه آقای «اردوان کامکار» مسترکلاس و کنسرتهایی در تهران و همچنین شهرستانها برگزار میکنید، در ابتدا دربارهی این برنامهها توضیح میدهید؟
مهیار طریحی: تاریخچهی این تریو به اواخر سال ۸۵ و اوایل سال ۸۶ برمیگردد. از همانزمان نظر استاد بر این بود که یک کار این چنینی برای سه ساز هم رنگ داشته باشیم؛ چون همانطور که مشخص است سه نوازی روی سازهای مختلف چون تار، کمانچه و سنتور بارها اتفاق افتاده بود؛ اما همنوازی سه سنتور از لحاظ تخصصی و تنظیم کار دشوارتری است و نیاز به زمان، هماهنگی و تمرین و حتی مشقت بسیار دارد.
- چرا؟ این اتفاق در سازهای دیگر رخ داده است.
- تا پیش از این دوره، اجرای زندهای انجام شده بود؟
- چطور از شهرستان شروع شد و بعد از چند برنامه به تهران رسید؟
سیاوش کامکار: نمیخواهیم مستر کلاسی داشته باشیم که تنها در آن حرف بزنیم و هیچ نکتهی عملیای در آن مطرح نشود؛ درواقع برگزاری کنسرتها این فرصت را به هنرجو میدهد تا با ریتم و شیوهٔ سنتورنوازی معاصر به طور عینی آشنا شود.
مصطفی مومنیان: ما مسترکلاسمان به این نحو است که هر کدام توضیحاتی ارایه میدهیم و در نهایت استاد در مورد بداههنوازی صحبت میکند و در آخر به شیوهی سنتورنوازی معاصر متصل میشود.
- چطور به سه سنتور رسیدند؟ ممکن است این تریوی سنتور به دوئت یا کوارتت تبدیل شود؟
مهیار طریحی: البته طراحی ملودیها و تنظیمها به شیوهای است که اینها فقط یک عنوان است و تمام سازها به اندازه خودشان نقش دارند. از قدما و استادان پیشکسوت چیزی که باقی مانده؛ فقط دوئت سنتور است و استادانی چون دهلوی؛ پایور؛ خانم اصلانی و آقای روشن روان در این زمینه تجربههایی داشتهاند و حالا این اولین تجربه در تریوی سنتور است. در تجربههای پیشین که دونوازی سنتور در آنان رخ داده؛ چیزی که احساس میشود فقدان سیطرهٔ صوتی باس است و استاد «اردوان» از یک سنتور باس که دامنهٔ دیگری از صدا را پوشش میدهد، استفاده کرده است. در این میان یک سنتور آلتو هم اضافه شد که چندان جواب نداد و به همان سه سنتور بسنده کردند و فکر میکنم این تریو مسدام بماند.
- با مشکل کوک چه کردید؟ به هر حال سنتور ساز سخت کوکی است.
سیاوش کامکار: یکی از مهمترین ویژگیهای شیوهی سنتورنوازی معاصر که استاد مبدع آن است؛ دقت در کوک است. ما در سالهای زیادی که زیر نظر ایشان آموزش دیدیم؛ این مساله را فراگرفتیم. راه و روش و اصول کوک آموزشهای خیلی خاصی دارد که ایشان روی آن تاکید دارند و خیلی از آنها در کلاس و مسترکلاسها گفته میشود؛ برای همین است که کیفیت کوک در آثار ایشان و در آثاری که ما دنبال میکنیم با چیزی که قبلا در سنتور شنیده میشود، متفاوت است. ضمن اینکه استاد اردوان؛ اتفاقاتی در ساختمان ساز انجام داده تا مشکل کوک کمتر شود.
- شما میگویید که ایدهی این تریو از سال ۸۵ شروع شده چرا مرحلهی عملیاتی آن تا این اندازه طولانی شده است؟
- و شما از کارشان رضایت دارید؟
- شما که پرورش یافتگان این شیوه هستید، برای ساخت قطعه با سه سنتور مشکلی نداشتید؟
اردوان کامکار: ابتدا آزمون و خطا میکردند؛ اما بعد از مدتی به جایی رسیدیم که دیگر آزمون و خطا نبود و کار عینیت داشت.
مهیار طریحی: ما قبل از اینکه این کار را شروع کنیم، هر کداممان تجربهی آهنگسازی و تنظیم داشتیم؛ اما وقتی خواستیم در این شیوه کار کنیم؛ به این نتیجه رسیدیم که تمام اصول هارمونی و کنترپوان برای سنتورنوازی و هر چه در گذشته آموختهایم را باید فراموش و همه چیز را از اول شروع کنیم؛ چون با آن قاعده و قانون چیزی پیش نمیرفت.
اردوان کامکار: اینها اگر بخواهند سنتی بنوازند میتوانند و خیلی خوب هم میتوانند این کار را انجام دهند.
- این فعالیتها ادامه خواهد داشت؟
منبع:
سایت موسیقی ما
تاریخ انتشار : چهارشنبه 18 مرداد 1396 - 12:10
افزودن یک دیدگاه جدید