![](https://mail.musicema.com/sites/default/files/styles/300/public/Mohammad-Taqi_Bahar-Original.jpg?itok=JYXnLg-m)
گفتاری از سیدعلیرضا میرعلینقی به بهانهی سالروز درگذشتِ این تصنیفسرا
تلفیق درست شعر و موسیقی؛ راز ماندگاری آثار شاعر نامی
![](http://dl.musicema.com/upload/Image/miralinaghi.jpg)
[ سید علیرضا میرعلینقی - روزنامهنگار و پژوهشگر موسیقی ]
او ترانههایش را بر حسب ذوقورزی آزاد و شکوفایی طبع در محیطی دوستانه مینوشت که سرشاز از خلوتِ دوستانه بود. صفای اهل هنر در اواخر دوران قاجار و اوایل دورانِ پهلوی، خود عاملِ مهمی در خلقِ آثارِ باشکوه داشت؛ هرچند «بهار» در زمانی این آثار را نوشت که ترانهسرایی به هیچعنوان جدی گرفته نمیشد؛ در دوران پیش از مشروطه، حتی آن را کاری سخیف میدانستند و شاعر بزرگِ همعصرِ او – ایرج میرزا- وقتی قرار است به عارف طعنه بزند به او میگوید: «تو شاعر نیستی، تصنیف سازی.» بر اساسِ همین نگاه است که دیوانهای متعددِ بهار که به همت «احمد نیکو همت» منتشر شده است، ترانههایش جای ندارد و بعد از سالها «عارف قزوینی» با ملیکردن موضوع ترانهها به آن هویتی دوباره داد.
از میانِ تمامی آثارِ «بهار»، قطعهی «مرغ سحر» است که از همه معروفتر است؛ این ترانه در روزگار کنونی توانسته است کارکردِ یک سرود ملی را داشته باشد – اگرچه به هیچروی فرم سرود ندارد- دلایل این موضوع میتواند به اندازهای پیچیده باشد که شاید جامعهشناسان و تحیلیلگران نیز نتوانند دربارهی آن نظر قاطعی بدهند و این امر را به درستی بشکافند؛ اما بررسیها نشان میدهد که «مرغ سحر» تا 25 سالِ گذشته، به اندازهی امروز محبوبیت نداشت. این اثر را 90 سال پیش برای اولین بار ملوک ضرابی خواند و بعد از آن قمرالملوک وزیری آن را به اجرا درآورد. در اوجِ دورانِ ارکستر «گلها» این اثر با تغییراتی در شعر که استاد پیرنیا آن را انجام داد، توسط زندهیاد «نادر گلچین» اجرا شد که مورد تایید استادِ سختگیری چون «حسن کسایی» قرار گرفت و پس از آن، آقای شجریان آن را به اجرا درآورد؛ اگرچه خود من اجرای زندهیاد «گلچین» را به تمامی اجراهای قبل و بعد از آن ترجیح میدهم؛ در این میان آقای شجریان کاربردِ دیگری برای این قطعه قایل شدند و از آن به عنوان نمادی برای اعتراض هنرمندانه یا تظاهر به اعتراض استفاده کردند.
و نکتهی پایانی آنکه در بررسی آثار «ملکالشعرای بهار» نباید این موضوع را نادیده گرفت که آثاری که او نوشته «ترانه» است نه «تصنیف». «ملکالشعرای بهار» برخلاف مصنفانی چون شیدا و امیرجاهد تنها شعرِ اثر را میگفته است و موسیقی را دیگران خلق میکردهاند.
منبع:
سایت موسیقی ما
تاریخ انتشار : شنبه 1 اردیبهشت 1397 - 16:11
دیدگاهها
عالی استاد میرعلی نقی گرامی
افزودن یک دیدگاه جدید