Manou Sarmast مانو سرمست اسحاق انور
جشنواره سى وهفتم فیلم فجر - نگاهی به موسیقی فیلم‌ های بنفشه آفریقایی و جمشیدیه
روایت‌هایی از آرامش و خشم
  • بنفشه آفريقايی؛ آبرنگ‌هایی با پیانو
نسیم قاضی‌زاده: پيمان يزدانيان از گوهرهای موسیقی فیلم ایران است. بود و نبودش همیشه فرق دارد و خوب انتخاب کرده که کمتر بود داشته باشد و بیشتر نبود اما بودهایی که پیوسته معنادارند و آدم همان اندک را خوب به خاطر می‌سپارد. امسال یزدانیان با "بنفشه آفريقايی" به جشنواره آمده است و از همان دقایق ابتدایی موسیقی روی آن خودنمایی می‌کند. همچون همیشه، علاقۀ اصلی یزدانیان بهره‌گیری از زهی‌ها و پيانو است که تيتراژ طولانی را رنگ‌آمیزی می‌کند. خوشبختانه سنت ملودی‌پردازی و رفتار تماتیک را یزدانیان از یاد نبرده و به آن وفادار مانده.

ويولن سل که دوست همیشگی پیانوی اوست، نقش پررنگی در قصه دل‌انگیز و آرام "بنفشه آفريقايی" دارد و در عین حال غربت شخصیت اصلی و تصمیم عجیبش را برای نگهداری از همسر سابق، همچنین تنهایی و شرمندگی آقا فریدون (رضا بابک) را نمایندگی می‌کند. آهنگساز با انتخاب هر سازی در موسیقی خلوتش چند نشان را زده است.
تصاویر شمال و رنگ کردن پشم‌ها و گیاهان سرسبز و کوچه‌ای که از آن غریبه‌هایی که هرکدام داستانی دارند با چتر در حال گذرند، همه با موسیقی آبرنگی یزدانیان رنگی‌تر و جان‌دارتر شده‌اند. پيانو و هارپسيكورد این نقش موج‌وار را برای موسیقی انتخاب کرده‌اند. با اینکه آهنگساز در "بنفشه آفريقايی" از تکنیک‌های موسیقی فیلم هم استفاده کرده اما آن را در چنگ خود درآورده و بومی خود کرده است.

موسيقي "بنفشه آفريقايی" در درجه اول براي شكوه (فاطمه معتمدآریا) نوشته شده است، برای حال و هوای ميانسالی و آرامشی که از پس سالها سختی و حرف آن را یافته. جایی در فیلم می‌گوید: "آدم‌ها در اين سن به داشته‌هايشان فكر می‌كنند" و این‌ جمله‌ای است که می‌توان موسیقی را به آن نسبت داد. موسیقی یزدانیان کمترین قصد و غرضی برای خودنمایی ندارد و در عین حال همچون خوابی دل‌انگیز که بعد از بیدار شدن همچنان به یاد می‌ماند و توانایی بلند شدن را از آدم سلب می‌کند عمل می‌کند. در موقعیت‌های حساس هم همچون زمانی که صحبت از ازدواج ثريا و فريدون می‌شود، موسیقی برای شنیده شدن خودکشی نمی‌کند. روال عادی‌اش را ادامه می‌دهد با کمی تاکید که توجه کنید اتفاقی تا حدودی مهم در حال رخ دادن است. هنگ درام که ساز آرام با صدایی اساطیری است هم به کمک آهنگساز آمده و در کنار پيانو رفتن آقا فریدون را موسیقایی می‌کنند. دونوازی آخر فیلم، حتما نمایش مسیر طولانی است که شکوه و فریدون با هم پیموده‌اند و حالا در واپسین سال‌های عمر، در آرامشی مثال‌زدنی این مسیر را که به مرگ یکی و ماندن یکی دیگر ختم می‌شود می‌پیمایند.
 
  • جمشيديه؛ صداهای یک ذهن آشفته
به نظر می‌رسد فردین خلعتبری انرژی اصلی‌اش را روی نوشتن فیلمنامه "جمشیدیه" در کنار همسرش خانم يلدا جبلی گذاشته است و کمتر به موسیقی آن پرداخته. موسیقی خلعتبری برای "جمشیدیه" شباهتی به موسیقی‌هایی که از او سراغ داشته‌ایم ندارد؛ البته که این فی‌النفسه ایراد تلقی نم